آفتاب غروب كرد و همهء آفاق را ابر گرفته بود پس آفتاب را امر فرمودند برگردد اطاعت كرد نماز عصر را بجاى آوردند . و از محلّ نماز ظهر تا محلّ نماز عصر يك فرسخ است تقريبا ، و در آن دو محلّ شريف كه يكى محلّ نماز ظهر و بروز آيهء باهرهء سخن گفتن جمجمه بود با آن حضرت ، و دومى كه مكان نماز عصر و ظهور معجزهء قاهرهء برگشتن آفتاب بود براى آن جناب دو مسجد بنا كردند اوّل را « مسجد جمجمه » مىگويند و دوم را « مسجد ردّ شمس » . و چون در سنهء چهار صد و نود و هشت ( - 498 ) شهر حلّه بنا شد و اتّفاقا در جنب مسجد ردّ شمس واقع شد و امرا و ملوك و علما و اعيان آن بلد غالبا از اماميّه و مخلصين اهل بيت عليهم السلام بودند اين مسجد هميشه معمور و آباد بوده ، و اگر گاهى خرابى بهم رسانده فورا اصلاح شده چنانچه در دو سال قبل فى الجمله خرابى پيدا كرد بهمّت جناب مستطاب عمدة العلماء و السادة ، و معدن العلم و الاحسان و الفضل و السعادة ، سيّدنا الأمجد السيّد محمّد خلف الصدق سيّد الفقهاء و تاج العلماء صاحب المناقب الفاخرة السيّد مهديّ القزويني الحلّي كه فعلا رياست امور شرعيّه بلكه انتظام بسيارى از امور عرفيّه راجع بوجود مبارك ايشان است مسجد را در نهايت صفا و اتقان اصلاح نمودند حتّى از حكومت عثمانيّه به جهت مصارف آن اعانت نمودند . و امّا مسجد جمجمه چون در كناره افتاده و از عبور و مرور شيعيان دور لهذا بمرور ايّام متروك و مهجور و خراب و ويران و اندك اندك اسمش هم از ميان رفت با آنكه جماعتى از بزرگان علما مثل ابن شهر اشوب و قطب راوندى و ابن حمزهء طوسى و غيرهم اين مسجد شريف را در باب معاجز و در باب فضايل و مساجد منسوبه به آن حضرت ذكر كردند و ابن حمزه در ثاقب المناقب گفته كه : آن مسجد تا حال كه بسته « 1 » است باقى است و حقير سابقا شنيده بودم كه در بالاى حلّه در كنار فرات قريه‌ايست كه آن را جمجمه مىگويند و ملتفت نشدم تا چندى پيش نظر به اين موضع از كتب احاديث افتاد احتمال قوى دادم كه مسجد در همين قريه باشد لهذا

--> ( 1 ) - كذا در هر دو نسخهء چاپى و گويا صحيح : « سنهء . . . » است اهل فضل بثاقب المناقب رجوع كنند زيرا من آن را در دسترس ندارم .